محققان در تلاشند تا درک ما را در مورد چگونگی پیشگیری، تشخیص و درمان سرطان روده بزرگ افزایش دهند. آنها همچنین در حال بررسی عواملی هستند که بر رفتارهای غربالگری تأثیر می‌گذارند، چگونه می‌توان به تفاوت‌های موجود در نتایج رسیدگی کرد و میزان رو به افزایش سرطان روده بزرگ در افراد جوان‌تر را بررسی می‌کنند.

این مطلب برخی از جدیدترین تحقیقات سرطان کولورکتال، از جمله پیشرفت‌های بالینی که ممکن است به زودی به بهبود مراقبت‌ها منجر شوند، برنامه‌های تحت حمایت NCI که پیشرفت را تقویت می‌کنند، و یافته‌های مطالعات اخیر را برجسته می‌کند.

تحقیق در پیشگیری و تشخیص زودهنگام

غربالگری می‌تواند از طریق تشخیص رشدهای پیش‌سرطانی یا پولیپ‌ها، که می‌توانند قبل از سرطانی شدن برداشته شوند، از سرطان کولورکتال جلوگیری کند. همچنین می‌تواند به سرطان‌ کولورکتال اجازه دهد تا در مراحل اولیه، قبل از ایجاد علائم و زمانی که درمان ممکن است مؤثرتر باشد، تشخیص داده شوند.

آزمایش‌های غربالگری سرطان کولورکتال. این آزمایش‌ها شامل کولونوسکوپی، سیگموئیدوسکوپی، آزمایش‌های مبتنی بر مدفوع برای تشخیص خون مخفی (آزمایش ایمونوشیمیایی مدفوع (FIT) یا آزمایش خون مخفی مدفوع (FOBT)) و کولونوسکوپی مجازی می‌شود. ( برای اطلاعات بیشتر به آزمایش‌های غربالگری برای تشخیص سرطان کولورکتال و پولیپ مراجعه کنید.)

علیرغم وجود آزمایش‌های غربالگری مؤثر سرطان روده بزرگ، برخی افراد ترجیح می‌دهند غربالگری نشوند. برخی از دلایل ممکن است به دلیل ماهیت شخصی این روش‌ها، عدم توصیه پزشک، هزینه‌های قابل قبول یا عدم بیمه یا آماده‌سازی لازم برای کولونوسکوپی باشد.

آزمایش‌های مبتنی بر خون. آزمایش‌های مبتنی بر خون توسعه یافته‌اند که موادی را که توسط سلول‌های سرطانی روده بزرگ به خون ریخته می‌شوند، تجزیه و تحلیل می‌کنند. اگرچه این آزمایش‌ها هنوز در دستورالعمل‌های غربالگری گنجانده نشده‌اند، امید است که غربالگری ساده و سریع را امکان‌پذیر کنند.

در سال ۲۰۲۴، سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) آزمایش خون جدیدی به نام Shield را برای افرادی که در معرض خطر متوسط ​​ابتلا به سرطان روده بزرگ هستند، تأیید کرد. در مطالعه‌ای روی ۸۰۰۰ نفر، این آزمایش سرطان‌های روده بزرگ را در بیش از ۸۳٪ از شرکت‌کنندگانی که در کولونوسکوپی مبتلا به سرطان روده بزرگ تشخیص داده شده بودند، تشخیص داد.

تکرار غربالگری یا پیگیری. دستورالعمل انجام کولونوسکوپی غربالگری هر 10 سال یکبار است، تا زمانی که نتایج طبیعی باشند. با این حال، اگر یک یا دو پولیپ کوچک و غیرسرطانی یافت شود، افراد معمولاً زودتر غربالگری مجدد انجام می‌دهند.

کارآزمایی پیشگیری از سرطان کولورکتال FORTE متعلق به NCI، اکنون در حال بررسی این موضوع است که آیا برخی از افراد دارای یک یا دو پولیپ کوچک می‌توانند 10 سال صبر کنند و سپس برای کولونوسکوپی دیگری مراجعه کنند. محققان با مقایسه دو گروه مورد مطالعه، یکی با کولونوسکوپی مجدد پس از 5 سال و دیگری با کولونوسکوپی مجدد پس از 10 سال، امیدوارند دریابند که آیا انتظار 10 ساله در پیشگیری از سرطان کولورکتال به اندازه معاینات پیگیری پس از 5 سال مفید است یا خیر. 

برای اینکه غربالگری سرطان روده بزرگ مؤثر باشد، افراد باید نتایج غیرطبیعی آزمایش را پیگیری کنند. NCI در حال تأمین بودجه تحقیقاتی برای درک بهتر چگونگی افزایش غربالگری کولونوسکوپی، از جمله چگونگی افزایش تکرار و پیگیری غربالگری‌ها است. مطالعاتی نیز در محیط‌های مراقبت‌های بهداشتی در حال انجام است تا راه‌هایی برای تأثیرگذاری بر تصمیم به غربالگری بررسی شود.

پیشگیری از سرطان روده بزرگ. تحقیقات در زمینه پیشگیری از سرطان روده بزرگ نیز ادامه دارد. مطالعات در حال بررسی این موضوع هستند که چگونه عوامل سبک زندگی ممکن است خطر ابتلا به این بیماری را کاهش دهند. به عنوان مثال، می‌توان به تحقیقات در زمینه  فعالیت بدنی اشاره کرد.

تحقیقات در درمان سرطان کولورکتال

برداشتن سرطان از طریق جراحی، رایج‌ترین درمان برای بسیاری از مراحل سرطان کولورکتال است. شیمی‌درمانی،  پرتودرمانی، درمان هدفمند، ایمونوتراپی،  ابلیشن با فرکانس رادیویی و کرایوسرجری، سایر درمان‌هایی هستند که بسته به مرحله سرطان، ممکن است برای درمان آن استفاده شوند.

به دلیل افزایش خطر عود، تفاوت در آناتومی و پیش‌آگهی ضعیف‌تر، درمان سرطان رکتوم ممکن است با سرطان روده بزرگ متفاوت باشد. اگرچه جراحی همچنان یک نوع درمان رایج برای سرطان رکتوم موضعی و پیشرفته موضعی است، اما افرادی که در برخی مراحل بیماری هستند ممکن است با پرتودرمانی، شیمی‌درمانی و/یا درمان هدفمند با یا بدون جراحی درمان شوند.

علاوه بر این درمان‌های استاندارد برای سرطان رکتوم، محققان همچنان به مطالعه درمان‌های جدید، مانند ایمونوتراپی، و ترکیبات جدید درمان‌های موجود در آزمایشات بالینی ادامه می‌دهند.

آزمایش‌های بالینی برای درمان سرطان کولورکتال شامل موارد زیر است:

• آزمایش ERASur در حال مقایسه افزودن درمان تخریبی به شیمی‌درمانی استاندارد در مقابل شیمی‌درمانی به تنهایی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال پیشرفته است که شروع به گسترش کرده است.
• یک کارآزمایی تحت حمایت NCI، یک درمان استاندارد (شیمی‌درمانی و به دنبال آن شیمی‌درمانی ترکیبی) را با شیمی‌درمانی و به دنبال آن شیمی‌درمانی ترکیبی که شامل یک داروی شیمی‌درمانی اضافی است، مقایسه می‌کند.  هدف این است که بفهمیم آیا داروی شیمی‌درمانی اضافی ممکن است احتمال پاسخ‌دهی سرطان را افزایش دهد و احتمالاً از نیاز به جراحی جلوگیری کند یا خیر. 

ایمونوتراپی برای بیماران مبتلا به سندرم لینچ یا سرطان کولورکتال MSI-H

تقریباً ۵٪ از موارد سرطان روده بزرگ به دلیل سندرم لینچ، یک اختلال ارثی ترمیم DNA، است. افراد مبتلا به این اختلال، معمولاً قبل از رسیدن به سن ۵۰ سالگی، خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ را افزایش می‌دهند. تومورهای سرطان روده بزرگ سندرم لینچ جهش‌های زیادی دارند که ممکن است آنها را نسبت به ایمونوتراپی حساس‌تر کند.

افرادی که تومورهای کولورکتال آنها دارای یک ویژگی ژنتیکی به نام ناپایداری میکروستلایتی بالا ( MSI -H) یا نقص در فرآیندی به نام ترمیم عدم تطابق هستند، جهش‌های زیادی نیز در تومورهای خود دارند. حدود 15 درصد از بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال مرحله II و III و حدود 5 درصد از مبتلایان به بیماری مرحله IV دارای تومورهای MSI-H هستند. 

• مهارکننده‌های ایست بازرسی ایمنی، نیوولوماب (اپدیوو)، ایپیلیموماب (یرووی) و پمبرولیزوماب (کیترودا)، همگی برای درمان سرطان متاستاتیک کولورکتال در بیماران مبتلا به سندرم لینچ و در بیماران مبتلا به سرطان‌های MSI-H تأیید شده‌اند. 
• مطالعه COMMIT که توسط NCI پشتیبانی می‌شود،  در حال آزمایش افزودن آتزولیزوماب (تسنتریک)  به ترکیب شیمی‌درمانی و درمان هدفمند  بواسیزوماب (آواستین) برای درمان بیمارانی است که ترمیم ناقص عدم تطابق DNA دارند. امید است که ترکیب داروهایی که به روش‌های مختلف عمل می‌کنند، نتایج درمان را در بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ بهبود بخشد.
• آزمایش اتمی تحت حمایت NCI در حال بررسی این موضوع است که آیا افزودن آتزولیزوماب به شیمی‌درمانی، نتایج را در افراد مبتلا به بیماری در مراحل اولیه (به‌ویژه سرطان روده بزرگ مرحله III) که در ترمیم عدم تطابق DNA دچار نقص هستند، بهبود می‌بخشد یا خیر. 

ترکیب ایمونوتراپی با سایر درمان‌ها برای بیماران بدون سندرم لینچ

مهارکننده‌های نقاط وارسی ایمنی در بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال بدون سندرم لینچ و بیمارانی که سرطان آنها نقص ترمیم عدم تطابق ندارد  و MSI-H نیست، کمتر مؤثر بوده‌اند. (با این حال، اگر درگیری کبدی نداشته باشند، ایمونوتراپی ممکن است برای بیماران مبتلا به سرطان کولورکتال پیشرفته مفید باشد.)

دانشمندان در حال حاضر عوامل مختلفی مانند داروهای شیمی درمانی، درمان‌های هدفمند و ویروس‌ها را در ترکیب با درمان مبتنی بر سیستم ایمنی آزمایش می‌کنند تا مشخص شود که آیا ترکیب انواع مختلف درمان‌ها در کشتن سلول‌های سرطانی مؤثر خواهد بود یا خیر.

استفاده از درمان‌های هدفمند برای سرطان کولورکتال متاستاتیک

استفاده از درمان‌های هدفمند علیه جهش‌های ژنتیکی که ممکن است باعث رشد تومور شوند، یکی دیگر از زمینه‌های کلیدی تحقیق برای سرطان متاستاتیک کولورکتال است. هدف، یافتن عواملی است که می‌توانند فعالیت پروتئین‌های غیرطبیعی تولید شده توسط این جهش‌ها را مسدود کنند. به عنوان مثال:

• داروی انکورافنیب (برافتووی) که پروتئین BRAF را هدف قرار می‌دهد، برای درمان برخی از بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ تأیید شده است. این دارو در ترکیب با ستوکسیماب (اربیتوکس) در بزرگسالان مبتلا به سرطان روده بزرگ متاستاتیک که تومورهای آنها جهش خاصی در ژن BRAF دارد و قبلاً تحت درمان قرار گرفته‌اند، استفاده می‌شود .
• اخیراً استفاده از انکورافنیب به همراه ستوکسیماب و ترکیب شیمی‌درمانی FOLFOX برای درمان خط اول افراد مبتلا به سرطان کولورکتال متاستاتیک که جهش شایع BRAF دارند، تأیید شده است.
• در یک کارآزمایی بالینی کوچک، داروی هدفمند دوستارلیماب (جِمپرلی) تومورها را در افراد مبتلا به سرطان رکتوم پیشرفته موضعی به طور کامل کوچک کرد. اکثر بیمارانی که حداقل به مدت ۲ سال تحت نظر بوده‌اند، عود بیماری نداشته‌اند.
• یک کارآزمایی تحت حمایت NCI نشان داد که سرطان کولورکتال که حاوی جهش در ژن BRAF است، به درمان با داروی vemurafenib (Zelboraf) در ترکیب با cetuximab و irinotecan (Camptosar) پاسخ می‌دهد. Vermurafentib پروتئین‌های جهش‌یافته B-Raf را در ترکیب با این دو دارو هدف قرار می‌دهد.
• ترکیبی از دو داروی هدفمند، توکاتینیب (توکیسا) و تراستوزوماب (هرسپتین)  برای افرادی که سرطان کولورکتال پیشرفته‌ای دارند که مقدار زیادی پروتئین به نام HER2 تولید می‌کند، تأیید شده است. (بیان بیش از حد HER2 در کمتر از 3٪ از افراد مبتلا به سرطان کولورکتال پیشرفته مشاهده می‌شود.)

آزمایش بیوپسی مایع

بیوپسی‌های مایع، رویکرد جدید و امیدوارکننده‌ای هستند که برای تشخیص، تجزیه و تحلیل و ردیابی DNA، سلول‌ها و سایر موادی که از تومورها به مایعات بدن مانند خون و ادرار ریخته می‌شوند، مورد بررسی قرار گرفته‌اند. دانشمندان در حال آزمایش این روش برای تشخیص زودهنگام سرطان روده بزرگ، اندازه‌گیری پاسخ‌های درمانی، شناسایی مقاومت به درمان و نظارت بر عود بیماری هستند.

کارآزمایی بالینی نشان داد که آزمایش خون برای یافتن قطعاتی از ماده ژنتیکی (DNA) که توسط تومورها آزاد می‌شود، که به عنوان DNA تومور در گردش (ctDNA) شناخته می‌شود، می‌تواند بیماران مبتلا به سرطان روده بزرگ مرحله IIA را که ممکن است از درمان اضافی با شیمی‌درمانی پس از جراحی بهره‌مند شوند، شناسایی کند.

یک کارآزمایی در حال انجام، ctDNA را در افراد مبتلا به سرطان روده بزرگ مرحله II یا III بررسی می‌کند. هدف این است که مشخص شود چه نوع شیمی‌درمانی بر اساس وجود یا عدم وجود ctDNA برای بیمارانی که برای سرطان روده بزرگ خود جراحی شده‌اند، مفید خواهد بود. 

برنامه‌های تحقیقاتی تحت حمایت NCI

بسیاری از محققان تحت حمایت مالی NCI در محوطه NIH و در سراسر ایالات متحده و جهان، به دنبال راه‌هایی برای پرداختن مؤثرتر به سرطان روده بزرگ هستند. برخی از تحقیقات، بنیادی هستند و به بررسی سوالات متنوعی مانند مبانی بیولوژیکی سرطان و عوامل اجتماعی مؤثر بر خطر ابتلا به سرطان می‌پردازند. و برخی دیگر بالینی‌تر هستند و به دنبال تبدیل این اطلاعات اساسی به بهبود نتایج بیماران می‌باشند. برنامه‌های ذکر شده در زیر نمونه‌ای از تلاش‌های تحقیقاتی NCI در سرطان روده بزرگ است.

• مطالعه ژنتیکی ENLACE که توسط NCI پشتیبانی می‌شود، با هدف کسب اطلاعات بیشتر در مورد سرطان روده بزرگ در افراد اسپانیایی‌تبار و لاتین تبار، با هدف نهایی بهبود درمان‌ها برای این گروه جمعیتی انجام می‌شود. برای دستیابی به این هدف، دانشمندان همچنین در حال آزمایش راه‌هایی برای مشارکت بیشتر افراد این گروه در تحقیقات سرطان هستند.
• پژوهش مبتنی بر جمعیت برای بهینه‌سازی فرآیند غربالگری (PROSPR) یک شبکه تحت حمایت NCI است که تحقیقاتی را برای درک بهتر چگونگی بهبود کل فرآیند غربالگری سرطان (استخدام، غربالگری، تشخیص، ارجاع برای درمان) برای سرطان ریه، روده بزرگ و دهانه رحم در محیط‌های مراقبت‌های بهداشتی جامعه انجام می‌دهد.
• تسریع غربالگری و پیگیری سرطان کولورکتال از طریق علم اجرا (ACCIS) هدف این برنامه ترویج تحقیقات در زمینه غربالگری سرطان کولورکتال، پیگیری، ارجاع به مراکز درمانی و بهترین شیوه‌ها برای چگونگی افزایش مداخلات چند سطحی در مناطقی از ایالات متحده است که میزان غربالگری در آنها پایین‌تر از استانداردهای ملی است.
• ثبت خانوادگی سرطان روده بزرگ (CCFR) که توسط NCI تأمین مالی می‌شود، یک گروه بین‌المللی از هزاران بیمار مبتلا به سرطان روده بزرگ، بستگان آنها و افرادی که در معرض خطر بالای ابتلا به سرطان روده بزرگ و سایر سرطان‌ها هستند، ایجاد کرده است. بیش از 10،000 خانواده از ایالات متحده، کانادا، استرالیا و نیوزیلند ثبت شده‌اند. این پایگاه داده شامل بیش از 2000 فرد مبتلا به سندرم لینچ، از 781 خانواده است. 
• اسپورهای دستگاه گوارش (GI) NCI  بر تحقیقات انتقالی در سیستم گوارش تمرکز دارند. در حال حاضر، اسپورهای دستگاه گوارش بر سرطان‌های روده بزرگ، راست روده، مری، کبد، تومورهای استرومایی دستگاه گوارش (GIST) و پانکراس تمرکز دارند که اکثر تشخیص‌های جدید را تشکیل می‌دهند.
• یک تیم از چالش‌های بزرگ سرطان ، سرطان روده بزرگ زودرس را هدف قرار می‌دهد. با درک مسیرها، عوامل خطر و مولکول‌های دخیل در توسعه بیماری.

تهیه و تنظیم: سید طه نوربخش

نظارت و تأیید: فائزه محمدهاشم-متخصص ژنتیک

این مطلب اولین بار در وب سایت سرطان.ایران. منتشر شد.

اگر علامتی داشته باشید یا نتیجه آزمایش غربالگری شما نشان دهنده‌ی سرطان باشد، پزشک شما متوجه خواهد شد که آیا این بیماری به دلیل سرطان است یا علت دیگری دارد. هیچ آزمایش واحدی وجود ندارد که بتواند سرطان را تشخیص دهد. بنابراین پزشک شما ممکن است با پرسیدن سابقه پزشکی شخصی و خانوادگی شما و انجام معاینه فیزیکی شروع کند. آنها ممکن است آزمایشات خون، تصویربرداری (اسکن) یا سایر آزمایش‌ها یا روش‌ها را تجویز کنند. همچنین ممکن است به بیوپسی نیاز داشته باشید که اغلب تنها راه برای تشخیص قطعی سرطان است. 

این مطلب شامل آزمایش‌هایی است که اغلب برای کمک به تشخیص سرطان استفاده می‌شوند. بسته به علائم شما، ممکن است آزمایش‌های دیگری نیز انجام دهید.

درک نتایج آزمایش

نتایج آزمایش‌ها، تصویربرداری‌ها و بیوپسی‌ها اغلب قبل از اینکه پزشک بتواند آنها را با شما در میان بگذارد، در دسترس شما قرار می‌گیرد. طبیعی است که مضطرب باشید و بخواهید فوراً بدانید نتایج چیست و چه معنایی دارند. اما پزشک شما بهترین فرد برای توضیح نتایج تمام آزمایش‌های شما و معنای آنها برای شماست.

آزمایشات مورد استفاده برای تشخیص سرطان

سطح بالا یا پایین برخی مواد در بدن شما می‌تواند نشانه‌ای از سرطان باشد. بنابراین آزمایشات خون، ادرار و سایر مایعات بدن که این مواد را اندازه‌گیری می‌کنند، می‌توانند به پزشکان در تشخیص کمک کنند. با این حال، نتایج غیرطبیعی آزمایش‌ها نشانه قطعی سرطان نیستند. نتایج آزمایش‌هایی مانند خون و ادرار به همراه نتایج سایر آزمایش‌ها، مانند بیوپسی و تصویربرداری، برای کمک به تشخیص و کسب اطلاعات بیشتر در مورد سرطان فرد استفاده می‌شوند. 

مهم است که به خاطر داشته باشید نتایج آزمایش افراد سالم می‌تواند از فردی به فرد دیگر متفاوت باشد. دلایل این تفاوت‌ها شامل سن، جنس، نژاد، سابقه پزشکی و سلامت عمومی است. در واقع، نتایج خود شما نیز می‌تواند از روزی به روز دیگر متفاوت باشد. از آنجا که نتایج طبیعی می‌توانند کمی نوسان داشته باشند، اغلب در یک محدوده، با حد پایین و حد بالا گزارش می‌شوند. این محدوده‌ها بر اساس نتایج آزمایش تعداد زیادی از افرادی است که در گذشته آزمایش شده‌اند.

برای بسیاری از آزمایش‌ها، حتی اگر سرطان داشته باشید، ممکن است نتایج طبیعی باشد. و حتی اگر سالم باشید، ممکن است نتایج آزمایش خارج از محدوده طبیعی باشد. اینها برخی از دلایلی هستند که چرا آزمایشات خون یا ادرار به تنهایی نمی‌توانند با اطمینان بگویند که آیا شما سرطان یا هر بیماری دیگری دارید یا خیر. 

پزشک شما بهترین فرد برای توضیح نتایج آزمایش شما و معنای آنها برای شماست.

برخی از انواع رایج آزمایش‌های آزمایشگاهی که برای کمک به تشخیص سرطان استفاده می‌شوند، در زیر فهرست شده‌اند.

آزمایش شیمی خون

عملکرد:  آزمایش شیمی خون، میزان مواد خاصی را که توسط اندام‌ها و بافت‌های بدن به خون آزاد می‌شوند، اندازه‌گیری می‌کند. این مواد شامل متابولیت‌ها، الکترولیت‌ها، چربی‌ها، قندها و پروتئین‌ها، از جمله آنزیم‌ها، هستند. 

آنچه به ما می‌گوید: آزمایش‌های شیمی خون اطلاعات مهمی در مورد عملکرد کلیه‌ها، کبد و سایر اندام‌های شما ارائه می‌دهند. سطح بالا یا پایین برخی مواد در خون می‌تواند نشانه‌ای از بیماری یا عوارض جانبی درمان باشد.

شمارش کامل خون (CBC)

عملکرد: آزمایش شمارش کامل خون (CBC)  تعداد گلبول‌های قرمز، گلبول‌های سفید و پلاکت‌های خون شما را اندازه‌گیری می‌کند. همچنین میزان هموگلوبین (پروتئینی که اکسیژن را حمل می‌کند) در خون شما، میزان خونی که از گلبول‌های قرمز تشکیل شده است (هماتوکریت)، اندازه گلبول‌های قرمز و میزان هموگلوبین موجود در گلبول‌های قرمز خون شما را نیز اندازه‌گیری می‌کند.

نحوه استفاده:  آزمایش شمارش کامل خون (CBC) اغلب بخشی از یک چکاپ روتین سلامت است. این آزمایش می‌تواند به تشخیص برخی سرطان‌ها، به ویژه سرطان‌های خون (لوسمی) کمک کند. همچنین برای نظارت بر سلامت شما در طول و بعد از درمان استفاده می‌شود.

آنالیز سیتوژنتیک

عملکرد:  آنالیز سیتوژنتیک به دنبال تغییرات کروموزوم‌ها در نمونه‌های بافت، خون، مغز استخوان یا مایع آمنیوتیک می‌گردد . تغییرات کروموزومی ممکن است شامل کروموزوم‌های شکسته، گم‌شده، بازآرایی‌شده یا اضافی باشد. تغییرات در کروموزوم‌های خاص ممکن است نشانه‌ای از یک بیماری ژنتیکی یا برخی از انواع سرطان باشد.

نحوه استفاده:  تجزیه و تحلیل سیتوژنتیک ممکن است برای کمک به تشخیص سرطان، برنامه ریزی درمان یا فهمیدن میزان اثربخشی درمان استفاده شود.

ایمونوفنوتایپینگ

عملکرد: ایمونوفنوتایپینگ از آنتی‌بادی‌ها برای شناسایی سلول‌ها بر اساس انواع آنتی‌ژن‌ها یا نشانگرهای روی سطح سلول‌ها استفاده می‌کند . این آزمایش اغلب روی نمونه‌های خون یا مغز استخوان انجام می‌شود. اما ممکن است روی سایر مایعات بدن یا نمونه‌های بافتی نیز انجام شود.

نحوه استفاده: ایمونوفنوتایپینگ به تشخیص، مرحله‌بندی و پایش سرطان‌های خون و سایر اختلالات خونی مانند لوسمی، لنفوم، سندرم‌های میلودیسپلاستیک و اختلالات میلوپرولیفراتیو کمک می‌کند. 

بیوپسی مایع

چه کاری انجام می‌دهد: بیوپسی مایع، آزمایشی است که بر روی نمونه خون انجام می‌شود تا سلول‌های سرطانی یا قطعاتی از DNA از سلول‌های تومور که گاهی اوقات در خون آزاد می‌شوند، بررسی شوند. 

نحوه استفاده: بیوپسی مایع ممکن است به تشخیص سرطان در مراحل اولیه کمک کند. همچنین ممکن است برای کمک به برنامه ریزی درمان یا فهمیدن میزان موفقیت درمان یا عود سرطان استفاده شود.

سیتولوژی خلط 

عملکرد: سیتولوژی خلط به دنبال سلول‌های غیرطبیعی در خلط می‌گردد، خلط مخاط و سایر موادی است که از طریق سرفه از ریه‌ها بالا آورده می‌شوند.

نحوه استفاده: سیتولوژی خلط می‌تواند به تشخیص سرطان ریه کمک کند.

آزمایش‌های نشانگر تومور

آنچه انجام می‌دهند: آزمایش‌های مربوط به نشانگرهای تومور، موادی را اندازه‌گیری می‌کنند که توسط سلول‌های سرطانی یا سایر سلول‌های بدن در پاسخ به سرطان تولید می‌شوند. اکثر نشانگرهای تومور توسط سلول‌های طبیعی و سلول‌های سرطانی ساخته می‌شوند. اما سلول‌های سرطانی آنها را در سطوح بسیار بالاتری تولید می‌کنند.

نحوه استفاده از آنها: نشانگرهای تومور می‌توانند برای کمک به تشخیص سرطان، تصمیم‌گیری در مورد درمان، سنجش میزان اثربخشی درمان و مشاهده علائم بازگشت سرطان مورد استفاده قرار گیرند. 

آزمایش ادرار

عملکرد: آزمایش ادرار، رنگ ادرار را توصیف می‌کند و محتویات آن مانند قند، پروتئین، گلبول‌های قرمز و گلبول‌های سفید خون را اندازه‌گیری می‌کند.

نحوه استفاده: آزمایش ادرار می‌تواند به تشخیص سرطان کلیه، سرطان مثانه و سرطان‌های نادرتر اوروتلیال کمک کند.

سیتولوژی ادرار

عملکرد: سیتولوژی ادرار با جستجوی سلول‌های غیرطبیعی که از دستگاه ادراری به ادرار ریخته می‌شوند، بیماری را تشخیص می‌دهد.

نحوه استفاده: سیتولوژی ادرار به تشخیص سرطان کلیه، سرطان مثانه و سرطان‌های نادرتر اوروتلیال کمک می‌کند. پس از درمان سرطان، از آن برای مشاهده علائم بازگشت سرطان استفاده می‌شود.
 

آزمایش‌های تصویربرداری مورد استفاده در سرطان

آزمایش‌های تصویربرداری تصاویری از نواحی درون بدن شما ایجاد می‌کنند که به پزشک کمک می‌کند تا وجود تومور را تشخیص دهد. این تصاویر را می‌توان به روش‌های مختلفی تهیه کرد.

سی تی اسکن

سی تی اسکن از یک دستگاه اشعه ایکس متصل به کامپیوتر برای گرفتن مجموعه‌ای از تصاویر از اندام‌های شما از زوایای مختلف استفاده می‌کند. این تصاویر برای ایجاد تصاویر سه‌بعدی دقیق از داخل بدن شما استفاده می‌شوند. 

گاهی اوقات، ممکن است قبل از انجام اسکن، یک رنگ یا ماده حاجب دیگر دریافت کنید. ممکن است رنگ را قورت دهید، یا ممکن است از طریق سوزن به داخل ورید تزریق شود. ماده حاجب با قابل دیدن کردن نواحی خاصی از بدن، به خوانایی تصاویر کمک می‌کند.

در طول سی‌تی‌اسکن، شما بی‌حرکت روی میزی که به داخل یک اسکنر دونات شکل می‌لغزد، دراز خواهید کشید. دستگاه سی‌تی‌اسکن در اطراف شما حرکت می‌کند و عکس می‌گیرد.

ام آر آی

ام آر آی از یک آهنربای قوی و امواج رادیویی برای گرفتن عکس‌های برشی از بدن شما استفاده می‌کند. این برش‌ها با هم ترکیب می‌شوند تا تصاویر دقیقی از داخل بدن شما ایجاد کنند که می‌تواند مکان‌هایی را که ممکن است تومور وجود داشته باشد، نشان دهد. 

وقتی MRI انجام می‌دهید، روی تختی که به داخل محفظه‌ای طویل که بخشی یا تمام بدن شما را احاطه کرده است، فشار داده می‌شود، بی‌حرکت دراز می‌کشید. دستگاه MRI صداهای بلند و ضربان‌های ریتمیک ایجاد می‌کند. 

گاهی اوقات، ممکن است قبل یا در حین انجام MRI، یک رنگ مخصوص به رگ شما تزریق شود. این رنگ که ماده حاجب نامیده می‌شود، می‌تواند باعث شود تومورها در تصاویر روشن‌تر به نظر برسند. 

اسکن هسته‌ای

اسکن هسته‌ای از مواد رادیواکتیو برای گرفتن عکس از داخل بدن استفاده می‌کند. این نوع اسکن ممکن است اسکن رادیونوکلئید نیز نامیده شود .

قبل از این اسکن، مقدار کمی ماده رادیواکتیو به شما تزریق می‌شود که گاهی اوقات ردیاب نامیده می‌شود. این ماده در جریان خون شما جریان می‌یابد و در استخوان‌ها یا اندام‌های خاصی جمع می‌شود. 

در طول اسکن، شما روی یک میز دراز می‌کشید در حالی که دستگاهی به نام اسکنر، رادیواکتیویته را در بدن شما تشخیص داده و اندازه‌گیری می‌کند و تصاویری از استخوان‌ها یا اندام‌ها را روی صفحه کامپیوتر یا روی فیلم ایجاد می‌کند. 

پس از اسکن، ماده رادیواکتیو موجود در بدن شما به مرور زمان خاصیت رادیواکتیویته خود را از دست می‌دهد. همچنین ممکن است از طریق ادرار یا مدفوع از بدن شما خارج شود.  

اسکن استخوان

اسکن استخوان نوعی اسکن هسته‌ای است که نواحی غیرطبیعی یا آسیب در استخوان‌ها را بررسی می‌کند. از این اسکن‌ها می‌توان برای تشخیص سرطان استخوان یا بررسی گسترش سرطان از جاهای دیگر بدن به استخوان‌ها ( تومورهای متاستاتیک استخوان) استفاده کرد. 

قبل از این آزمایش، مقدار بسیار کمی ماده رادیواکتیو به داخل ورید شما تزریق می‌شود. این ماده با عبور از خون، در نواحی غیرطبیعی استخوان جمع می‌شود. نواحی که این ماده در آنها جمع می‌شود، در عکس‌هایی که توسط یک اسکنر مخصوص گرفته می‌شود، نشان داده می‌شود. این نواحی «نقاط داغ» نامیده می‌شوند.

PET اسکن

PET اسکن نوعی اسکن هسته‌ای است که تصاویر سه‌بعدی دقیقی از نواحی درون بدن که گلوکز در آنها جذب می‌شود، تهیه می‌کند. از آنجایی که سلول‌های سرطانی اغلب گلوکز بیشتری نسبت به سلول‌های سالم جذب می‌کنند، می‌توان از این تصاویر برای یافتن سرطان در بدن استفاده کرد. 

قبل از اسکن، یک ماده ردیاب به نام گلوکز رادیواکتیو به شما تزریق می‌شود . در طول اسکن، شما روی میزی که از طریق اسکنر به جلو و عقب حرکت می‌کند، بی‌حرکت دراز خواهید کشید. 

سونوگرافی

در معاینه سونوگرافی از امواج صوتی پرانرژی استفاده می‌شود که انسان قادر به شنیدن آنها نیست. امواج صوتی از بافت‌های داخل بدن شما بازتاب می‌شوند. یک کامپیوتر از این بازتاب‌ها برای ایجاد تصاویری از نواحی داخل بدن شما استفاده می‌کند. این تصویر، سونوگرام نامیده می‌شود.

در طول معاینه سونوگرافی، شما روی یک میز دراز خواهید کشید در حالی که یک تکنسین به آرامی دستگاهی به نام مبدل را که امواج صوتی با انرژی بالا تولید می‌کند، روی پوست قسمتی از بدن که قرار است معاینه شود، حرکت می‌دهد. مبدل با یک ژل گرم پوشانده شده است که به آن کمک می‌کند تا روی پوست سر بخورد.

اشعه ایکس

اشعه ایکس از دوزهای پایین تابش برای ایجاد تصاویر درون بدن شما استفاده می‌کند. یک تکنسین اشعه ایکس، شما را در موقعیت مناسب قرار می‌دهد و پرتو اشعه ایکس را به قسمت صحیح بدن شما هدایت می‌کند. در حین گرفتن تصاویر، باید کاملاً بی‌حرکت بمانید و ممکن است لازم باشد نفس خود را برای یک یا دو ثانیه حبس کنید.
 

بیوپسی

در بیشتر موارد، پزشکان برای اطمینان از ابتلا به سرطان، نیاز به انجام بیوپسی دارند. بیوپسی روشی است که در آن پزشک نمونه‌ای از بافت غیرطبیعی را برمی‌دارد. یک آسیب‌شناس بافت را زیر میکروسکوپ بررسی می‌کند و آزمایش‌های دیگری را روی سلول‌های موجود در نمونه انجام می‌دهد. آسیب‌شناس یافته‌ها را در گزارش پاتولوژی شرح می‌دهد که حاوی جزئیاتی در مورد تشخیص شما است. اطلاعات موجود در گزارش‌های پاتولوژی شما همچنین می‌تواند به نشان دادن گزینه‌های درمانی که ممکن است برای شما مؤثر باشد، کمک کند.

نمونه بیوپسی ممکن است از چندین طریق تهیه شود.

با سوزن:  پزشک از یک سوزن برای برداشتن بافت یا مایع استفاده می‌کند. این روش برای آسپیراسیون مغز استخوان، نمونه‌برداری از نخاع و برخی از بیوپسی‌های پستان، پروستات و کبد استفاده می‌شود.

با آندوسکوپی : پزشک یک لوله نازک و نورانی به نام آندوسکوپ را  وارد یکی از منافذ طبیعی بدن مانند دهان یا مقعد می‌کند. پزشک می‌تواند از طریق آندوسکوپ، بخشی یا تمام بافت غیرطبیعی را خارج کند. 

نمونه‌هایی از معاینات آندوسکوپی عبارتند از:

• کولونوسکوپی، معاینه روده بزرگ و راست روده است. در این نوع معاینه، یک آندوسکوپ از طریق مقعد وارد می‌شود.
• برونکوسکوپی، معاینه نای، نایژه‌ها و ریه‌ها است. در این نوع معاینه، یک آندوسکوپ از طریق دهان یا بینی وارد گلو می‌شود. 

با جراحی: جراح در طول عمل، ناحیه‌ای از سلول‌های غیرطبیعی را برمی‌دارد. جراحی ممکن است به صورت اکسیزیونال یا برشی باشد.

در بیوپسی اکسیزیونال، جراح کل ناحیه حاوی سلول‌های غیرطبیعی را برمی‌دارد. اغلب مقداری از بافت طبیعی اطراف این سلول‌ها نیز برداشته می‌شود.

در بیوپسی برشی، جراح فقط بخشی از ناحیه غیرطبیعی را برمی‌دارد.

برخی از بیوپسی‌ها ممکن است نیاز به آرام‌بخش یا بیهوشی داشته باشند. 

آرام‌بخش‌ها داروهایی هستند که به شما کمک می‌کنند در طول بیوپسی آرامش داشته باشید و کاملاً بی‌حرکت بمانید یا بخوابید.

بیهوشی شما را از احساس درد باز می‌دارد. این به داروها یا مواد دیگری اشاره دارد که باعث از دست دادن احساس یا آگاهی شما می‌شوند. سه نوع بیهوشی وجود دارد.

• بی‌حسی موضعی ، که باعث از دست دادن حس در یک ناحیه کوچک از بدن می‌شود
• بی‌حسی منطقه‌ای، که باعث از دست دادن حس در بخشی از بدن، مانند دست یا پا می‌شود
• بیهوشی عمومی، که باعث از دست دادن حس و از دست دادن کامل هوشیاری می‌شود که شبیه خواب بسیار عمیق به نظر می‌رسد.

اگر آزمایش‌ها نشان دهند که شما سرطان دارید چه اتفاقی می‌افتد؟

اگر بیوپسی و سایر آزمایش‌ها نشان دهند که شما سرطان دارید، ممکن است آزمایش‌های بیشتری برای کمک به پزشک در برنامه‌ریزی درمان انجام دهید. به عنوان مثال، پزشک شما ممکن است آزمایش‌های دیگری انجام دهد تا مشخص شود که آیا سرطان گسترش یافته است و میزان گسترش تا چه اندازه‌ای است. این اطلاعات برای دانستن مرحله سرطان شما مهم است. برای برخی از سرطان‌ها، مطالعات آسیب‌شناسی دیگری برای تعیین درجه تومور انجام می‌شود. یا نشانگرهای تومور برای تعیین گروه خطری که شما در آن قرار دارید، مورد مطالعه قرار می‌گیرند. این اطلاعات برای تصمیم‌گیری در مورد بهترین درمان مهم است. همچنین ممکن است تومور شما برای سایر نشانگرهای تومور یا نشانگرهای زیستی آزمایش شود.

 منابع مرتبط

• آزمایش نشانگرهای زیستی برای درمان سرطان
• گزارش‌های پاتولوژی
• نشانگرهای تومور
• بیوپسی غدد لنفاوی نگهبان

تهیه و تنظیم: سیدطه نوربخش

نظارت و تأیید: فائزه محمدهاشم-متخصص ژنتیک

این مطلب اولین بار در وب سایت سرطان.ایران. منتشر شد.