کاهش اشتها، کاهش وزن و سرطان

کاهش اشتها و کاهش وزن از عوارض جانبی رایج سرطان و درمان‌های سرطان هستند. هر کسی که به سرطان مبتلا باشد ممکن است اشتهای خود را از دست بدهد و وزن کم کند. اما اگر سرطان سر و گردن، ریه، پانکراس یا کبد یا سرطان در دستگاه گوارش فوقانی داشته باشید، احتمال کاهش وزن بیشتر است. سرطان‌های دستگاه گوارش فوقانی شامل سرطان‌های گلو، مری، معده و قسمت اول روده کوچک می‌شوند.

اما اگر سرطان سر و گردن، ریه، پانکراس یا کبد یا سرطان در دستگاه گوارش فوقانی داشته باشید، احتمال کاهش وزن بیشتر است. سرطان‌های دستگاه گوارش فوقانی شامل سرطان‌های گلو، مری، معده و قسمت اول روده کوچک می‌شوند.

کاهش اشتها اغلب منجر به خوردن کمتر از نیاز بدن می‌شود که منجر به کاهش وزن می‌شود. کاهش وزن همچنین می‌تواند زمانی رخ دهد که کالری بیشتری نسبت به کالری دریافتی خود بسوزانید. کاهش وزن می‌تواند منجر به سوء تغذیه شود . 

اگرچه کاشکسی باعث کاهش وزن نیز می‌شود، اما کاشکسی و کاهش وزن متفاوت هستند و به طور متفاوتی درمان می‌شوند. برای اطلاعات بیشتر به بخش کاشکسی سرطان مراجعه کنید. 

عوارض جانبی درمان سرطان که باعث ایجاد مشکلاتی در غذا خوردن می‌شوند عبارتند از: 

• حالت تهوع و استفراغ
• اسهال
• یبوست
• احساس سیری سریع (سیری زودرس)
• بلع دردناک
• زخم‌های دهان
• خشکی دهان
• تغییرات چشایی

عوامل دیگری که ممکن است باعث کاهش اشتها و کاهش وزن در طول درمان سرطان شوند عبارتند از اضطراب، درد، افسردگی و خستگی. درباره احساسات و سرطان بیشتر بدانید.

راه‌های مدیریت کاهش اشتها و کاهش وزن در افراد مبتلا به سرطان

اگر اشتهایتان شروع به کم شدن کرد، با پزشک یا متخصص تغذیه خود صحبت کنید. اگر شروع به کاهش وزن کردید، فوراً با آنها صحبت کنید. متخصص تغذیه می‌تواند به شما و خانواده‌تان در مدیریت کاهش وزن کمک کند. در اینجا چند نکته وجود دارد که ممکن است مفید باشد.

نکاتی در مورد غذاهایی که باید مصرف شوند:

• غذاهایی با پروتئین و کالری بالا مصرف کنید .
• شیر کامل را به غلات گرم یا سرد اضافه کنید.
• غذاهایی بخورید که بوی خوبی دارند.
• غذاها و دستورهای غذایی جدید را امتحان کنید.

نکاتی در مورد زمان غذا خوردن:

• هر ۲ تا ۳ ساعت، حدود ۵ یا ۶ وعده غذایی در روز، وعده‌های غذایی کوچک بخورید.
• اگر فراموش کردید که وقت غذا خوردن است، برای یادآوری، زنگ هشدار تنظیم کنید.
• ظرف ۱ ساعت پس از بیدار شدن از خواب غذا بخورید.
• وقتی اشتهایتان قوی‌تر است، ابتدا غذاهای پرپروتئین بخورید.
• از برنامه‌های تلویزیونی، پیام‌های بازرگانی یا تبلیغات رادیویی برای یادآوری خوردن یا آشامیدن استفاده کنید.
• قبل از خواب یک میان وعده میل کنید.

نکاتی در مورد زمان و نوع نوشیدنی:

• بین وعده‌های غذایی مایعات بنوشید تا به هیدراته ماندن شما کمک کند.
• در طول وعده‌های غذایی، فقط مقدار کمی مایعات بنوشید تا بتوانید غذای بیشتری بخورید.
• اگر تمایلی به خوردن غذاهای جامد ندارید، میلک شیک، اسموتی، آبمیوه یا سوپ بنوشید.
• برای افزایش کالری، از شیر کامل یا ماست برای میلک شیک یا اسموتی استفاده کنید.
• بین وعده‌های غذایی از نوشیدنی‌های مکمل غذایی جرعه جرعه بنوشید. نمونه‌هایی از این نوشیدنی‌ها عبارتند از Ensure و Boost.

نکات آماده سازی غذا: 

• مقدار کمی از غذاهای مورد علاقه‌تان را درست کنید و ذخیره کنید تا آماده خوردن باشند.
• پنیر پرچرب را به نان تست، تخم مرغ، کراکر، سوپ، ماکارونی و سیب زمینی اضافه کنید.
• سس‌های خامه‌ای را به پاستا و سایر غذاها اضافه کنید.
• گوشت اضافه را به تخم مرغ، سالاد، ماکارونی و سوپ اضافه کنید.
• لوبیا و عدس را به سوپ، سالاد، پاستا، تاکو و خوراک گوشت اضافه کنید.
• غذاهای پرکالری را به میان وعده‌ها و وعده‌های غذایی اضافه کنید.
• چاشنی‌های پرکالری‌تر را به وعده‌های غذایی و میان وعده‌ها اضافه کنید.

نکات دیگر برای کمک به بهبود تغذیه:

• تا حد امکان فعال باشید تا اشتهای خوبی داشته باشید.
• برای تسکین علائم و طعم دهان، دندان‌های خود را مسواک بزنید و دهان خود را بشویید.
• یک محیط آرامش‌بخش برای غذا خوردن ایجاد کنید. سعی کنید شمع و موسیقی اضافه کنید و با عزیزانتان غذا بخورید.

دارو برای مدیریت کاهش اشتها ناشی از سرطان و درمان سرطان

اگر نمی‌توانید اشتهای خود را حفظ کنید، با پزشک خود در مورد محرک‌های اشتها صحبت کنید. این داروها اشتها را افزایش می‌دهند و می‌توانند باعث افزایش وزن شوند. 

افزایش اشتها، افزایش وزن و سرطان

اگرچه بسیاری از افراد مبتلا به سرطان اشتهای خود را از دست می‌دهند و وزن کم می‌کنند، اما ممکن است در طول درمان سرطان وزن اضافه کنید. 

اگر سرطان تخمدان ، پستان یا پروستات داشته باشید، افزایش وزن شایع‌تر است. البته باید توجه داشته باشید که هر فرد متفاوت است، بنابراین حتی اگر یکی از این سرطان‌ها را داشته باشید، به این معنی نیست که وزن اضافه خواهید کرد و این امکان وجود دارد که نوع دیگری از سرطان را داشته باشید و وزن اضافه کنید. 

اگر در طول درمان سرطان وزن اضافه کردید، به پزشک خود اطلاع دهید تا بتواند علت و نوع افزایش وزن را ارزیابی کند. نوسانات اندک وزن در طول درمان سرطان طبیعی و مورد انتظار است. اما اگر افزایش وزن ناگهانی باشد، مانند 2 کیلوگرم در یک هفته، یا متوقف نشود، فوراً به پزشک خود اطلاع دهید. 

علل افزایش وزن در افراد مبتلا به سرطان

احتباس مایعات. برخی از سرطان‌ها ممکن است به دلیل اندازه تومور یا تجمع مایعات باعث افزایش وزن شوند. انواع مختلفی از تجمع مایعات وجود دارد، اما همه آنها می‌توانند باعث افزایش وزن شما شوند. برای اطلاعات بیشتر به بخش ادم (تورم) و درمان سرطان مراجعه کنید.

افزایش اشتها. افزایش اشتها و هوس‌های غذایی که منجر به افزایش وزن می‌شوند، ممکن است ناشی از خود سرطان، درمان سرطان یا داروهای مورد استفاده در درمان سرطان باشند.

تغییرات متابولیک. هورمون درمانی ممکن است با کاهش هورمون‌های جنسی باعث افزایش وزن شود. وقتی سطح هورمون‌های جنسی شما پایین باشد، متابولیسم شما کند می‌شود. متابولیسم ما میزانی است که ما انرژی می‌سوزانیم. متابولیسم کندتر به این معنی است که شما انرژی کمتری می‌سوزانید و این باعث می‌شود راحت‌تر وزن اضافه کنید.

برخی از هورمون درمانی‌ و شیمی درمانی‌ها ممکن است منجر به یائسگی زودرس در زنان شوند. یائسگی زودرس ممکن است متابولیسم شما را کاهش داده و باعث افزایش وزن شود. 

داروها. استروئیدها که اغلب در طول درمان سرطان تجویز می‌شوند، اشتها را افزایش می‌دهند و باعث می‌شوند که شما بخواهید بیشتر غذا بخورید. وقتی کالری بیشتری نسبت به آنچه بدنمان می‌سوزاند، مصرف می‌کنیم، وزن اضافه می‌کنیم. اگر استروئید مصرف می‌کنید، سعی کنید در هر وعده غذایی غذاهای سرشار از فیبر و پروتئین بخورید تا به شما در سیر ماندن کمک کند. 

استروئیدها همچنین ممکن است با ایجاد احتباس آب در بدن (احتباس مایعات) باعث افزایش وزن شوند. اگر آب در بدن شما احتباس شود، ممکن است متورم به نظر برسید و احساس تورم کنید. برای اطلاعات بیشتر در مورد احتباس مایعات به بخش ادم (تورم) و درمان سرطان مراجعه کنید. 

کاهش فعالیت. بسیاری از درمان‌های سرطان می‌توانند باعث خستگی و درد شوند و فعالیت را دشوار کنند. کم‌تحرکی می‌تواند به نوبه خود منجر به افزایش وزن شود. با پزشک خود در مورد نحوه مدیریت مشکلاتی مانند خستگی یا درد صحبت کنید تا بتوانید تا حد امکان فعال بمانید. برای کسب اطلاعات بیشتر به خستگی ناشی از سرطان و درد و سرطان مراجعه کنید.

راه‌های مدیریت افزایش اشتها و افزایش وزن در افراد مبتلا به سرطان

در اینجا چند نکته برای مدیریت افزایش اشتها و کاهش یا توقف افزایش وزن ارائه شده است. در مورد این نکات و اینکه کدام یک برای شما مناسب است، با پزشک یا متخصص تغذیه خود صحبت کنید.

نکاتی در مورد غذاهایی که باید مصرف شوند:

• غذاهای سرشار از فیبر مانند میوه‌ها، سبزیجات و نان‌های سبوس‌دار، غلات و ماکارونی مصرف کنید.
• ماهی، گوشت بدون چربی مانند گوشت گاو بدون چربی و مرغ (مرغ یا بوقلمون) بدون پوست بخورید.
• پروتئین‌های گیاهی مانند لوبیا، آجیل، دانه‌ها را مصرف کنید.
• لبنیات کم‌چرب، مثلاً ۱٪ و بدون چربی، مصرف کنید.
• غذاهایی را که دوست دارید بخورید تا احساس سیری کنید.

نکاتی در مورد غذاهایی که باید محدود شوند:

• چربی کمتری مصرف کنید. 
• برای کاهش احتباس مایعات، با نمک کمتری بپزید و از آن استفاده کنید. 
• نوشیدنی‌های شیرین مانند آبمیوه و نوشابه را کاهش دهید. سعی کنید آبمیوه را با آب رقیق کنید. 
• مصرف الکل را محدود کنید یا اصلاً مصرف نکنید.

نکات خرید مواد غذایی:

• گوشت چرخ‌کرده‌ای بخرید که حداقل ۹۳ درصد بدون چربی باشد یا درصد چربی کمتری داشته باشد.
• گوشت‌های کم‌چرب‌تر، مانند «راسته»، «کمر» یا «گرد» بخرید.
• برای کمک به کنترل وعده‌های غذایی، مواد غذایی را در ظروف تک نفره، مانند ماست‌های تک نفره، خریداری کنید.

نکات آماده سازی غذا:

• مصرف روغن‌های پخت و پز را محدود کنید. به عنوان یک راهنمای کلی، اگر برای خودتان آشپزی می‌کنید، از ۱ قاشق چایخوری استفاده کنید. اگر برای تعداد بیشتری آشپزی می‌کنید، از ۱ تا ۲ قاشق غذاخوری استفاده کنید.
• از روش‌های پخت و پزی استفاده کنید که چربی کمتری دارند، مانند پختن، کباب کردن، استفاده از هواپز، کباب کردن و آب‌پز کردن. 

راه‌های دیگر برای کمک به جلوگیری از افزایش وزن:

• وعده‌های غذایی و میان وعده‌ها را از قبل برنامه‌ریزی کنید.
• انباری و یخچال خود را با میان وعده‌های سالم پر نگه دارید.
• فقط وقتی گرسنه هستید غذا بخورید. 
• اگر از روی بی‌حوصلگی غذا می‌خورید، فعالیت‌هایی را پیدا کنید که جایگزین غذا خوردن کرده و از آنها لذت می‌برید. 
• آرام‌تر غذا بخورید. حدود ۱۵ دقیقه طول می‌کشد تا معده و مغز بفهمند که شما سیر شده‌اید یا نه. آرام غذا خوردن می‌تواند به شما کمک کند تا بفهمید که آیا سیر شده‌اید یا خیر.
• در هر وعده غذایی مقدار کمتری غذا بخورید. از بشقاب‌های کوچک‌تر استفاده کنید.
• روزانه ورزش کنید.
• یک دفتر خاطرات غذایی داشته باشید. این می‌تواند به شما کمک کند تا ببینید چه غذاها و نوشیدنی‌هایی می‌خورید که به شما در مدیریت وزنتان کمک می‌کنند.

اگر به دلیل مصرف استروئیدها دچار تورم شده‌اید، سعی کنید مصرف غذاهایی که سدیم بالایی دارند را محدود یا از آنها اجتناب کنید، مانند:

• نان‌هایی که ماندگاری بالایی دارند 
• سس‌ها
• سس‌های آماده مخصوص سالاد و غذا
• پنیر
• گوشت‌های کنسروی و آماده
• زیتون
• برخی غذاهای منجمد، مانند پیتزا و شام‌های منجمد
• غذاهای کنسروی (به دنبال گزینه‌های کم‌سدیم باشید)
• نمک خوراکی
• چاشنی‌های حاوی نمک

اگر نمی‌خواهید مصرف این غذاها را قطع کنید، به دنبال گزینه‌های کم‌سدیم‌تر باشید. می‌توانید به محتویات محصول نگاه کنید تا ببینید آیا روی آن نوشته شده است «کم‌سدیم»، «بسیار کم‌سدیم» یا «بدون سدیم». 

به جای استفاده از نمکدان، از ادویه‌های خشک یا تازه مانند پودر سیر و پیاز یا ریحان و پونه کوهی تازه استفاده کنید.

قبل از شروع رژیم غذایی برای کاهش وزن، با پزشک و متخصص تغذیه خود صحبت کنید. اگر به دلیل استرس، ترس یا افسردگی غذا می‌خورید، صحبت با یک مشاور را در نظر بگیرید. پزشک شما ممکن است برای کمک به این احساسات، دارو نیز تجویز کند. درباره احساسات و سرطان بیشتر بدانید.

سوء تغذیه و سرطان

سوء تغذیه زمانی است که بدن شما به اندازه کافی انرژی، پروتئین، ویتامین‌ها و مواد معدنی دریافت نمی‌کند.

علل سوء تغذیه در سرطان

سوء تغذیه می‌تواند ناشی از خود سرطان، عوارض جانبی درمان سرطان یا هر دو باشد. 

سرطان و درمان آن می‌تواند از بسیاری جهات باعث سوء تغذیه شود. سرطان می‌تواند اشتهای شما را کاهش دهد، باعث شود سریع احساس سیری کنید و حس چشایی و بویایی شما را تغییر دهد. این تغییرات ممکن است باعث شود کمتر غذا بخورید. در واقع، کاهش اشتها یا از دست دادن اشتها یکی از دلایل اصلی سوء تغذیه در افراد مبتلا به سرطان است. سرطان همچنین ممکن است با ایجاد مشکلاتی در بلع، هضم و جذب غذا منجر به سوء تغذیه شود.

عوارض جانبی رایج درمان که خطر سوء تغذیه را افزایش می‌دهند عبارتند از:

• از دست دادن اشتها
• خشکی دهان
• زخم‌های دهان
• احساس سیری سریع
• تغییرات چشایی
• مشکلات بلع

سرطان و درمان‌های سرطان همچنین ممکن است باعث خستگی، درد، اضطراب، پریشانی و افسردگی شوند که همه این موارد می‌توانند غذا خوردن را از نظر جسمی و روحی به یک چالش تبدیل کنند. در مورد هرگونه عوارض جانبی و نگرانی‌های خود با پزشک و متخصص تغذیه خود صحبت کنید. تیم شما برای حمایت از شما و کمک به شما در مدیریت این چالش‌ها در کنارتان است.

مشکلات ناشی از سوء تغذیه

سوء تغذیه می‌تواند باعث ضعف، خستگی و ناتوانی در مبارزه  با عفونت یا حتی پایان دادن به درمان سرطان شود. مطالعات نشان می‌دهد که سوء تغذیه می‌تواند کیفیت زندگی شما را کاهش داده و تهدیدکننده زندگی باشد. 

غربالگری سوء تغذیه

تیم مراقبت‌های بهداشتی شما ممکن است از غربالگری‌ها و ارزیابی‌های تغذیه‌ای برای تشخیص زودهنگام مشکلات غذایی و اندازه‌گیری خطر سوءتغذیه استفاده کند. قبل از شروع درمان و زمان غربالگری مجدد در طول درمان، از پزشک خود در مورد غربالگری تغذیه‌ای سوال کنید.

راه‌های پیشگیری از سوء تغذیه

در اینجا نکاتی برای جلوگیری از سوء تغذیه ارائه شده است.

نکاتی در مورد آنچه باید بخورید:

• غذاهایی با کالری و پروتئین بالا مصرف کنید.
• از نوشیدنی‌های مکمل غذایی مانند Ensure یا Boost استفاده کنید. 

نکاتی در مورد زمان غذا خوردن:

• وعده‌های غذایی کوچک را در طول روز با فاصله زمانی کم بخورید. هدفتان را روی پنج تا شش وعده غذایی کوچک در روز قرار دهید.
• هر ۲ تا ۳ ساعت یکبار غذا بخورید.

نکاتی در مورد صحبت با پزشک یا متخصص تغذیه:

• از دست دادن اشتها و سایر مشکلات خوردن را فوراً به پزشک خود گزارش دهید. 
• از پزشک خود در مورد ارجاع به یک متخصص تغذیه ثبت شده سوال کنید. یک متخصص تغذیه ثبت شده می‌تواند ارزیابی تغذیه‌ای انجام دهد و یک برنامه مراقبت تغذیه‌ای ارائه دهد.
• از متخصص تغذیه خود در مورد نوشیدنی‌های مکمل غذایی پرکالری و پرپروتئین سوال کنید.
• کاهش وزن بیش از ۳ تا ۵ پوند در یک هفته را به پزشک خود گزارش دهید. 

اگر همچنان در غذا خوردن مشکل دارید و وزن کم می‌کنید، پزشک یا متخصص تغذیه ممکن است تغذیه از طریق لوله (تغذیه روده‌ای) یا تغذیه وریدی (تغذیه تزریقی) را پیشنهاد کند. برای اطلاعات بیشتر در مورد تغذیه از طریق لوله و تغذیه وریدی به بخش تغذیه در طول درمان سرطان مراجعه کنید.

دریافت کمک برای تغییرات وزن و سوء تغذیه

حمایت خانواده و دوستان. از خانواده و دوستانتان بخواهید در برنامه‌ریزی وعده‌های غذایی، خرید مواد غذایی، آشپزی و نظافت به شما کمک کنند. فهرستی از غذاهای مورد علاقه‌تان و وعده‌های غذایی که می‌توانند برای شما آماده کنند را در اختیارشان قرار دهید. 

پشتیبانی از ارائه دهندگان مراقبت های بهداشتی شما. اگر در خوردن و آشامیدن مشکل دارید، پزشک و متخصص تغذیه شما می توانند کمک کنند. پزشک شما می تواند به شما در یافتن داروهایی برای مدیریت مشکلات خاص کمک کند و شما را به یک متخصص تغذیه ارجاع دهد. متخصص تغذیه شما، متخصص تغذیه شماست. آنها می توانند در مورد عادات غذایی و آشامیدنی قبل، حین و بعد از درمان به شما کمک کنند.

حمایت از مراقبان. اگر ترجیحات غذایی عزیزتان روز به روز تغییر می‌کند، تعجب نکنید یا ناراحت نشوید. ممکن است روزهایی باشد که غذای مورد علاقه‌شان را نمی‌خواهند یا می‌گویند که الان طعم بدی دارد. به جای اینکه عزیزتان را مجبور به غذا خوردن کنید، با ملایمت از او حمایت کنید. با عزیزتان در مورد راه‌های مدیریت مشکلات غذایی صحبت کنید. از پزشک بخواهید که شما را به یک متخصص تغذیه ارجاع دهد و با هم با آنها ملاقات کنید. در مورد مشکلات صحبت کنید و به دنبال توصیه‌های دیگری باشید که می‌تواند به هر دوی شما کمک کند تا احساس کنترل بیشتری داشته باشید.

منابع مرتبط

• عوارض جانبی درمان سرطان

تهیه و تنظیم: سید طه نوربخش

نظارت و تأیید: فائزه محمدهاشم-متخصص ژنتیک

این مطلب اولین بار در وب سایت سرطان.ایران. منتشر شد.

ادم چیست؟

ادم تورمی است که در اثر تجمع مایعات در بافت‌های بدن ایجاد می‌شود. ادم همچنین ممکن است احتباس مایعات نامیده شود. اگرچه ادم بیشتر در پاها، مچ پا و کف پا شایع است، اما می‌تواند در هر جایی از بدن رخ دهد. 

اگر متوجه تورم شدید، به پزشک یا پرستار خود اطلاع دهید تا بتوانند علائم شما را ارزیابی کرده و در مورد راه‌های کاهش تورم با شما صحبت کنند.

انواع ادم

این صفحه بر روی ادم محیطی تمرکز دارد، که تجمع مایع در اندام‌های انتهایی شما، مانند پاها، کف پا یا مچ پا، یا در بازوها یا دست‌های شما است. ادمی که در ساق پا یا کف پا اتفاق می‌افتد، ممکن است ادم پدال نامیده شود. 

انواع دیگر ادم در قسمت‌های مختلف بدن رخ می‌دهد:

• آسیت: تجمع مایع در شکم. درباره آسیت و سرطان بیشتر بدانید .
• ادم مغزی: تجمع مایع در مغز.
• ادم ماکولا: مایع در بخشی از چشم به نام ماکولا جمع می‌شود.
• تجمع مایع در پریکارد: مایع بین قلب و پریکارد (کیسه اطراف قلب) جمع می‌شود.
• پلورال افیوژن: مایع در اطراف ریه‌ها در فضایی به نام حفره پلور تجمع می‌یابد.
• ادم ریوی: تجمع مایع در ریه‌ها.
• ورم کیسه بیضه: مایع در کیسه بیضه (کیسه اطراف بیضه‌ها) جمع می‌شود.

چه چیزی باعث ادم محیطی می‌شود؟

ادم محیطی ممکن است در اثر سرطان، درمان‌های سرطان یا داروهایی که مصرف می‌کنید ایجاد شود. ادم محیطی همچنین می‌تواند در اثر بیماری‌هایی که به سرطان مربوط نیستند نیز ایجاد شود.

ادم محیطی ناشی از سرطان

ادم محیطی ممکن است نشانه یا علامتی از برخی انواع سرطان باشد. به عنوان مثال، سرطان‌هایی که در نزدیکی رگ‌های لگن قرار دارند، مانند سرطان کلیه، سرطان کبد، سرطان تخمدان و سرطان رحم، به احتمال زیاد باعث ایجاد ادم در پا یا ساق پا می‌شوند. 

ادم محیطی ناشی از درمان‌های سرطان

شیمی‌درمانی ممکن است باعث تجمع مایع در اندام‌ها شود ، همانطور که برخی از انواع هورمون‌درمانی، ایمونوتراپی و درمان هدفمند نیز می‌توانند باعث این امر شوند. تورم ناشی از درمان سرطان عموماً خفیف است و معمولاً پس از پایان درمان از بین می‌رود.

سایر علل ادم محیطی

• داروها. برخی داروها، مانند داروهای فشار خون، کورتیکواستروئیدها ، قرص‌های ضدبارداری و داروهای ضدالتهاب غیراستروئیدی (مانند ایبوپروفن) می‌توانند باعث شوند بدن شما نمک و آب را در خود نگه دارد و منجر به تورم در بازوها، پاها و کف پا شود. در موارد نادر، تورم ممکن است در اثر واکنش آلرژیک شدید به یک دارو ایجاد شود. 
• شرایط پزشکی: نارسایی احتقانی قلب، بیماری مزمن کلیه، بیماری کبد (سیروز)، بیماری‌های ریوی و بیماری‌های تیروئید ممکن است باعث ادم شوند. 
• ترومبوز ورید عمقی (DVT). هنگامی که لخته خون در ورید عمقی، مانند وریدهای پا، تشکیل می‌شود، می‌تواند باعث ادم شود. 
• بارداری. ورم در دوران بارداری شایع است. 
• سبک زندگی و عوامل غذایی. کم‌تحرکی و بی‌تحرکی، و همچنین رژیم غذایی سرشار از سدیم (نمک) نیز می‌تواند باعث ادم شود. نمک باعث می‌شود بدن شما مایعات را در خود نگه دارد. عدم مصرف پروتئین کافی نیز می‌تواند منجر به ادم شود.

علائم و نشانه‌های ادم محیطی

• سنگینی و تورم در یک یا هر دو پا یا دست 
• مچ پا، پا یا دست‌های متورم
• تغییرات پوستی، مانند پف کردن، براق شدن یا کمی فرورفتگی پوست پس از فشار دادن

در مورد تورمی که از بین نمی‌رود به پزشک خود اطلاع دهید. تشخیص و درمان زودهنگام ادم می‌تواند از بدتر شدن آن جلوگیری کند. پزشک علت را مشخص کرده و در مورد راه‌های کاهش تورم با شما صحبت خواهد کرد.

ادم محیطی یا لنف ادم؟

هم ادم محیطی و هم لنف ادم باعث تورم می‌شوند، اغلب در بازو یا پا. اما ادم محیطی و لنف ادم از جهات مهمی با هم تفاوت دارند. ادم محیطی می‌تواند علل زیادی داشته باشد، در حالی که لنف ادم معمولاً پس از جراحی برای برداشتن غدد لنفاوی رخ می‌دهد. لنف ادم و ادم محیطی نیز به روش‌های مختلفی درمان می‌شوند. درباره لنف ادم بیشتر بدانید. 

آیا ادم محیطی تهدید کننده زندگی است؟

ادم محیطی ناشی از سرطان و درمان سرطان معمولاً خفیف است. اما تورم شدید می‌تواند نشانه یک بیماری جدی‌تر باشد و ممکن است تهدید کننده زندگی باشد.

در صورت وجود موارد زیر، به دنبال مراقبت‌های پزشکی اورژانسی باشید: 

• تنگی نفس
• درد ناگهانی همراه با تورم 
• تورمی که به سمت دست‌ها یا پاها حرکت می‌کند
• ناحیه متورم که دردناک و گرم می‌شود
• افزایش سریع وزن
• ناتوانی در تخلیه مثانه

ادم محیطی چگونه تشخیص داده می‌شود؟

پزشک معمولاً ورم محیطی را در طول معاینه فیزیکی تشخیص می‌دهد. در صورت نیاز به آزمایش‌های بیشتر، بر اساس علائم شما، پزشک ممکن است آزمایش خون و آزمایش‌های تصویربرداری مانند سونوگرافی را برای بررسی ناحیه متورم تجویز کند. 

درجه بندی شدت ادم محیطی

شدت (یا درجه) ادم محیطی با استفاده از مقیاس ادم pitting ارزیابی می‌شود. پزشک شما به آرامی روی ناحیه متورم فشار می‌دهد تا ببیند آیا گودی یا فرورفتگی در پوست ایجاد می‌شود یا خیر. به طور معمول، هنگام اعمال فشار، هیچ گودی دیده نمی‌شود. 

اگر پس از فشار دادن پوست، فرورفتگی یا گودی ایجاد شود، به آن ادم pitting می‌گویند. پزشک یا پرستار شما میزان فرورفتگی و مدت زمانی که طول می‌کشد تا ناحیه تحت فشار به حالت عادی برگردد را ثبت می‌کند و ادم را درجه ۱، ۲، ۳ یا ۴ تشخیص می‌دهد که درجه ۴ شدیدترین درجه است. درجه ادم بر اساس عمق گودی هنگام اعمال فشار و مدت زمانی که طول می‌کشد تا ناحیه به حالت عادی برگردد یا بهبود یابد، تعیین می‌شود. 

درمان و مدیریت ادم محیطی

درمان ادم محیطی بر اساس علت ایجاد علائم و شدت آنها تعیین می‌شود. پزشک یا پرستار شما ممکن است در مورد این روش‌ها و سایر روش‌های کاهش تورم با شما صحبت کند:

• جوراب‌های فشاری یا آستین‌های کشی. لباس‌های کشی وجود دارند که می‌توانند به حرکت مایعات در بازوها و پاهای شما کمک کنند تا از تجمع آن جلوگیری شود. آنها همچنین به بهبود جریان خون کمک می‌کنند. پرستار شما می‌تواند به شما در یافتن لباس‌های کشی مناسب کمک کند و نحوه استفاده از آنها را به شما نشان خواهد داد.
• از پوشیدن لباس، کفش و جواهرات تنگ خودداری کنید. این موارد می‌توانند تورم را بدتر کنند.
• پاهایتان را بالا ببرید. ایستادن یا نشستن در یک مکان برای مدت طولانی می‌تواند باعث ایجاد یا تشدید تورم در پاها و ساق پا شود. بالا بردن پاها با بالش یا زیرپایی هنگام نشستن یا دراز کشیدن می‌تواند به جلوگیری از تجمع مایعات در پاها کمک کند. نشستن با پاهای باز نیز می‌تواند مفید باشد. 
• پیاده‌روی‌های کوتاه و ورزش انجام دهید. پیاده‌روی و سایر تمرینات سبک می‌توانند گردش خون را بهبود بخشیده و به حرکت مایعات در بدن شما کمک کنند. از پرستار خود در مورد یک برنامه ورزشی مناسب برای خود سوال کنید.
• رژیم غذایی. ممکن است به شما توصیه شود از غذاهای پر سدیم (نمک) مانند چیپس، ژامبون و خوراکی‌های کنسرو شده خودداری کنید. با پرستار خود صحبت کنید تا لیستی از غذاها و نوشیدنی‌هایی که باید از آنها اجتناب کنید، دریافت کنید.
• دیورتیک‌ها (قرص‌های آب). داروهایی به نام دیورتیک‌ها ممکن است برای کمک به بدن شما در دفع مایعات تجویز شوند. این داروها باعث می‌شوند کلیه‌ها ادرار بیشتری تولید کنند، اما عوارض جانبی نیز دارند که پزشک با شما در میان خواهد گذاشت. دو دیورتیک مورد استفاده برای درمان ادم، هیدروکلروتیازید و فوروزماید هستند. 
• فیزیوتراپی یا کاردرمانی. یک فیزیوتراپیست می‌تواند به شما در یادگیری تمریناتی برای کاهش تورم کمک کند. یک کاردرمانگر می‌تواند به شما در مدیریت فعالیت‌های مربوط به زندگی روزمره کمک کند.

صحبت با پزشک در مورد ادم محیطی

به محض مشاهده تورم یا سایر علائم ادم محیطی، به پزشک یا پرستار خود اطلاع دهید. در اینجا سوالاتی وجود دارد که می‌توانید بپرسید:

• آیا سرطانی که دارم یا درمانی که دریافت می‌کنم، احتمالاً باعث ایجاد ادم می‌شود؟
• آیا داروهایی که مصرف می‌کنم احتمال ایجاد ادم را دارند؟
• در صورت بروز چه علائم جدی باید با شما تماس بگیرم؟
• با توجه به علائم من، چه درمان‌هایی را توصیه می‌کنید؟
• آیا جوراب یا آستین فشاری کمکی می‌کند؟ کدام یک را توصیه می‌کنید؟ چه زمانی و چند وقت یکبار باید آنها را بپوشم؟
• از چه غذاها یا نوشیدنی‌هایی باید اجتناب کنم؟
• چه ورزش یا فیزیوتراپی را توصیه می‌کنید؟

دریافت حمایت در صورت ابتلا به ادم محیطی

عوارض جانبی درمان سرطان، مانند ادم محیطی، می‌تواند از نظر جسمی و روحی دشوار باشد. درخواست حمایت از تیم مراقبت‌های بهداشتی شما بسیار مهم است. آنها می‌توانند به شما در آماده شدن برای دوران سخت و عبور از آن کمک کنند. درباره راه‌های مقابله با سرطان بیشتر بیاموزید.

تحقیقات و آزمایش‌های بالینی در مورد ادم محیطی

پزشکان و محققان در تلاشند تا راه‌های جدید و بهتری را برای پیشگیری، تشخیص و درمان عوارض جانبی مانند ادم محیطی کشف کنند. پزشک شما ممکن است اطلاعاتی در مورد آزمایش‌های بالینی باز در بیمارستانی که در آن تحت درمان هستید یا یک کلینیک نزدیک داشته باشد.

منابع مرتبط

• آسیت و سرطان
• لنف ادم
• عوارض جانبی درمان سرطان

این مطلب اولین بار در وب سایت سرطان.ایران. منتشر شد.